LABNET
Nauki Biologiczne; Biotechnologia
Numer wniosku: NN 305 096 439
Tytuł projektu: Wyjaśnienie związków przyczynowo-skutkowych pomiędzy występowaniem toksynogennych zakwitów sinic, a czynnikami abiotycznymi i biotycznymi ze szczególnym uwzględnieniem roli wirusów i bakterii
Kierownik projektu: dr hab. Joanna Mankiewicz-Boczek
Instytucja realizująca:

Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii p/a UNESCO PAN

Typ projektu: własny
Dyscyplina naukowa: Kształtowanie i Ochrona Środowiska Przyrodniczego
Termin realizacji: 2010 - 2012
Prowadzone dotychczas badania na terenie Polski wykazują, że w zbiornikach zaporowych oraz jeziorach występują toksynogenne szczepy sinic odpowiedzialne za produkcję hepatotoksyn sinicowych - mikrocystyn. Za przyczynę występowania zakwitów sinicowych, szczególnie w miesiącach letnich, uważa się nadmierną eutrofizację wód. Wraz z postępującym procesem eutrofizacji ekosystemów wodnych następuje nasilenie zaburzeń w ekosystemie, co powoduje osłabienie jego właściwości, przyczyniając się do eliminacji niektórych gatunków, a także ekspansji innych. Konsekwencją tego procesu często jest pojawienie się niebezpiecznych dla środowiska i zdrowia zakwitów sinic. Sinice są jednym z najważniejszych i trudnych w kontroli zagrożeń w celu osiągnięcia dobrego stanu ekologicznego wód,
do roku 2015, wymaganego przez Ramową Dyrektywę Wodną UE 2000/60/WE.  Ponadto zgodnie z wymogami Dyrektywy UE 2006/7/WE, Polska jest zobowiązana do uzyskania dobrej jakości wody rekreacyjnych oraz do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony wody na kąpieliskach również pod katem występowania toksycznych sinic.
Przytoczone międzynarodowe rozporządzenia UE podkreślają jak istotnym zagadnieniem na świecie staje się rozpoznanie związków przyczynowo-skutkowych z uwzględnieniem zarówno czynników fizyko-chemicznych jak i biologicznych odpowiedzialnych za dynamikę zakwitów sinic oraz produkcję i aktywność biologiczną najbardziej rozpowszechnionych, charakteryzujących się wysoką toksycznością mikrocystyn. Zdobyta w ten sposób wiedza umożliwi przewidywanie okresów największego niebezpieczeństwa ze strony zakwitów sinic, a przede wszystkim będzie mogła być wykorzystywana przy tworzeniu planów rekultywacji Zbiornika Sulejowskiego oraz innych zdegradowanych zbiorników i jezior. Nowatorskim elementem badań będzie uwzględnienie roli mikroorganizmów: bakterii środowiskowych oraz wirusów sinic (cyanofagów), jako czynnika degradującego lub stymulującego występowanie sinic i produkowanych przez nie toksyn.
Nauki Biologiczne; Biotechnologia.
====================== ===================================================
Numer wniosku: N305 365738
Tytuł projektu: Analiza punktowych źródeł zanieczyszczeń związkami biogennymi, dioksynami i związkami dioksynopodobnymi w zlewni Pilicy oraz opracowanie metod ich redukcji.
Kierownik projektu: dr Edyta Kiedrzyńska
Instytucja realizująca: Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii p/a UNESCO PAN
Typ projektu: własny
Dyscyplina naukowa: Kształtowanie i Ochrona Środowiska Przyrodniczego
Termin realizacji: 2010 - 2013
Polska poprzez ratyfikowanie Traktatu Akcesyjnego jako państwo członkowskie Unii Europejskiej zobowiązana jest do osiągnięcia dobrego stanu ekologicznego ekosystemów wodnych do roku 2015 (Ramowa Dyrektywa Wodna - 2000/60/EC). Obecnie niezwykle istotnym i powszechnie występującym zagrożeniem jest proces wciąż postępującej eutrofizacji i degradacji zasobów wód płynących i Bałtyku Jest to między innymi skutek „funkcjonowania” punktowych źródeł zanieczyszczeń, które aż w ponad 50% odpowiedzialne są za obecny wysoki poziom trofii wód (Magnuszewski i in.2005). Zgodnie z wymogami traktatowymi w kolejnych latach kraj nasz powinien uzyskać następujące redukcje ładunków zanieczyszczeń biodegradowalnych pochodzących ze źródeł punktowych (Smołka, 2008):
► do roku 2010 - 86% redukcję ładunku w 1069 aglomeracjach,
► do roku 2013 - 91% redukcję ładunku w 1165 aglomeracjach,
► do roku 2015 - 100% redukcję ładunku we wszystkich aglomeracjach powyżej 2000 Równoważnej Liczby Mieszkańców (RLM).
W zlewni Pilicy, od kilkunastu lat obserwowane są toksyczne zakwity sinicowe, będące m.in. konsekwencją wysokiego zasilania związkami biogennymi ze źródeł punktowych zlewni.
Badania pilotażowe punktowych źródeł zanieczyszczeń prowadzone w roku 2008, na 14 wybranych stanowiskach w zlewni dowodzą, że drogą tą do wód Pilicy i jej dopływów, a w dalszej kolejności do Wisły i Morza Bałtyckiego, trafiają wysokie ładunki związków biogennych co dowodzi, że jest to problem niezwykle istotny i palący. Jednocześnie, obok związków biodegradowalnych poważnym zagrożeniem dla ekosystemów wodnych są Trwałe Zanieczyszczenia Organiczne (TZO) w tym PCDD (polichlorowane dibenzo-para-dioksyny), PCDF (polichlorowane dibenzofurany) i dl-PCB (dioksynopodobne polichlorowane bifenyle). Pod względem chemicznym związki te należą do grupy halogenowanych węglowodorów aromatycznych i charakteryzują się wysoką toksycznością. Ponadto, ich duża trwałość w środowisku, zdolność do kumulacji w glebach i osadach dennych oraz wodnych i lądowych łańcuchach troficznych sprawia, że związki te stanowią długoterminowe zagrożenie dla środowiska i człowieka. Badania pilotowe prowadzone na Zbiorniku Sulejowskim, położonym w środkowym odcinku rzeki Pilicy, wykazały ponad dwu- i trzykrotne przekroczenia limitu toksyczności osadów dennych pod względem zanieczyszczenia związkami PCDD i PCDF (wg Canadian Sediment Quality Guidelines), wskazując tym samym na konieczność podjęcia dalszych analiz celem ustalenia wysokości i skali zanieczyszczenia na obszarze całej zlewni. Światowe badania nad tymi związkami dowodzą, że możliwe jest ograniczenie ilości PCDD, PCDF i dl-PCB w środowisku oraz spowolnienie ich transferu wzdłuż kontinuum rzecznego poprzez ich alokację w pulach trudnodostępnych. Jednakże pierwszym krokiem na tej drodze
powinno być rozpoznanie i ocena punktowych zrzutów zanieczyszczeń na terenie zlewni. Stąd dalece uzasadnionym jest podjęcie badań zmierzających do analizy istniejącego stanu środowiska pod kątem zanieczyszczenia związkami biogennymi oraz PCDD, PCDF i dl-PCB.
Celem zasadniczym projektu jest analiza i opracowanie skutecznych rozwiązań prawnych, analitycznych i technicznych umożliwiających w zlewni Pilicy redukcję ładunku biogenów i związków PCDD, PCDF i dl-PCB pochodzących ze źródeł punktowych co przyczyniłoby się do redukcji eutrofizacji i ograniczenia degradacji zasobów wodnych do czego jesteśmy
zobowiązani Ramową Dyrektywą Wodną oraz Konwencją Sztokholmską.
===================== ====================================================
Numer wniosku: 23/2011
Tytuł projektu: Zastosowanie Ekohydrologii - nauka transdyscyplinarnej dla zintegrowanego zarządzania zasobami wody i zrównoważonego rozwoju w Etiopii
Kierownik projektu: prof. dr hab. Maciej Zalewski
Instytucja realizująca: Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii p/a UNESCO PAN
Instytucja współpracująca:

Ministry of Water and Energy in Ethiopia

Termin realizacji: 2008-2012
Etiopia jest krajem w którym nastąpiło podwojenie populacji ludności w ciągu ostatnich 20 lat. Efektem tego jest poważny wzrost presji na zasoby wodne i przyrodnicze kraju prowadząc do ich nadmiernej eksploatacji i degradacji. W wyniku dwukrotnego wzrostu zużycia wody w ciągu ostatnich lat zasoby źródeł podziemnych zmniejszają się szybciej niż się odnawiają czego konsekwencją jest zaburzenie naturalnego cyklu hydrologicznego. Przyczynia się do tego głównie deforestacja zlewni oraz nieefektywne techniki nawadniania pól uprawnych. Zmniejszanie zasobów wód podziemnych powoduje również degradację gleb (przyspieszona mineralizacja) – tym samym zmniejsza się wydajność rolnictwa oraz produkcja żywności. Konsekwencją tego procesu jest zahamowanie rozwoju gospodarczego oraz generowanie nowych problemów ekologicznych takich jak wypłycanie zbiorników zaporowych poprzez nanoszenie materii z terenów rolniczych czy też powstawanie toksycznych zakwitów sinicowych.
Ze względu na kompleksowość powiązań pomiędzy cyklem hydrologicznym będącym mechanizmem napędzającym dynamikę systemów ekologicznych a cyklami biogeochemicznymi oraz biocenozami, dla opracowania skutecznych metod ochrony i rekultywacji, niezbędna jest integracja wiedzy pochodzącej z różnych dyscyplin nauki. Tym samym, pierwsza część projektu (lata 2008 i 2009) kierowana przez MI PAN ERCE oraz Ministerstwo Zasobów Wodnych w Etiopii, wspierana przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Polsce, Polską Ambasadę oraz UNESCO IHP, obejmowała m.in. nawiązanie kontaktów i współpracy z  kluczowymi  partnerami ze strony Etiopii zajmującymi się problemami ekologicznymi oraz wyjazdy terenowe, których celem była identyfikacja głównych problemów ekohydrologicznych w Etiopii. Kolejnym etapem realizacji projektu było zorganizowanie Międzynarodowego Sympozjum pt. “Ecohydrology for sustainable water ecosystems and society in Ethiopia”  (18-20 listopad, 2009, Addis Ababa, Etiopia), w którym udział wzięło ponad 100 przedstawicieli instytucji naukowo-badawczych z Afryki i Europy oraz przedstawiciele UNESCO IHP.
Rezultatem powyższych działań było zidentyfikowanie obszarów wdrożenia rozwiązań ekohydrologicznych tj.:
1. Opracowanie koncepcji ekohydrologicznych rozwiązań systemowych dotyczących:
a. ekohydrologicznych rozwiązań systemowych dla obszarów zurbanizowanych (Bahir Dar);
b. systemu wczesnego ostrzegania przed toksycznymi zakwitami sinicowymi (Jezioro Tana);
c. wprowadzenia sieci pasów roślinności ochronnej jako narzędzie służące polepszeniu bilansu wodnego w krajobrazie (typologia  oraz generalny zamysł).
2. Tworzenie Projektów Demonstracyjnych obejmujących:
a. zastosowanie biodegradowalnych geowłóknin dla ograniczenia erozji zlewni (Asella);
b. sekwencyjny system biofiltrujący w obszarach wysokiej erozji (Asella);
c. przetwarzanie osadów oraz materii organicznej - produkcja żywności (zmniejszenie akumulacji zanieczyszczeń w łańcuchu troficznym przy wykorzystaniu metod ekohydrologicznych) (Asella);
Na bazie doświadczeń uzyskanych w ramach realizacji projektu w latach poprzednich (2088-2010) w tym implementacji metod ekohydrologicznych w mezoskali obszarów demonstracyjnych w Aselli, kolejny rok badań, 2011, zogniskowany jest na translacji w/w doświadczeń do skali makro, obejmującej obszar zlewni rzeki Gumery (pn-zach Etiopia) i zgodnie z sugestia Ministra Wody i Energii Etiopii -zlewnię rzeki Awash (pd Etiopia).
====================== ====================================================
Numer wniosku: LIFE08 ENV/PL/000519
Tytuł projektu:

EKOROB: Ekotony dla redukcji zanieczyszczeń obszarowych

Kierownik projektu: prof. dr hab. Maciej Zalewski
Instytucja realizująca: Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii p/a UNESCO PAN
Instytucja współpracująca: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie
Typ projektu: własny
Termin realizacji: 2010 - 2014
Problem ograniczenia zanieczyszczeń obszarowych jest szczególnie istotny, bo jak podaje Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM, znana również jako Komisja Helsińska, 2007) stanowią one ponad 60% ładunku azotu i fosforu odpływającego z terenu Polski do Morza Bałtyckiego. W przypadku zlewni Pilicy duży udział terenów rolniczych (około 60%) decyduje o znacznym zasilaniu wód rzek związkami azotu i fosforu dostarczonymi na pola w formie nawozów mineralnych i organicznych. Redukcja zanieczyszczeń obszarowych wymaga opracowania odpowiednich systemowych rozwiązań. Dzięki dofinansowaniu przez Komisję Europejską projektu EKOROB zastanie przygotowany program spójnych, innowacyjnych rozwiązań z wykorzystaniem biotechnologii ekosystemowych opartych na ekohydrologicznych podstawach zarządzania zlewnią dla trwałego ograniczenia zanieczyszczeń obszarowych w dorzeczu Pilicy przyczyniający się do poprawy jakości wód Zbiornika Sulejowskiego. Systematyka badań i wdrożeń w projekcie prowadzona jest w oparciu o koncepcję Ekohydrologii sformułowaną w ramach Międzynarodowego Programu Hydrologicznego UNESCO (Zalewski i in. 1997; Zalewski 2000). Wśród wykorzystywanych metod należy wymienić stosowanie ekotonów czyli roślinnych pasów pomiędzy gruntami uprawnymi a wodą powierzchniową. Utrzymywanie a także odtwarzanie zdegradowanych ekotonów pozwala na wychwytywanie związków azotu i fosforu spływających z pól do wody. W ramach projektu zostaną skonstruowane, przykładowe, demonstracyjne strefy ekotonowe w zlewni bezpośredniej Zbiornika Sulejowskiego. Rozwiązaniem wspomagającym w obszarach silnie zanieczyszczonych związkami azotu, np. z obszarów intensywnej hodowli, a także z innych nieskanalizowanych obszarów wiejskich i rekreacyjnych, będzie wykorzystywanie ścian denitryfikacyjnych.
===================== ====================================================
Numer wniosku: 31/HIS/2007/02
Tytuł projektu: Mikrobiologiczne usuwanie toksycznych związków organicznych oraz metali ciężkich
Kierownik projektu: prof. dr hab. Jerzy Długoński
Instytucja realizująca:

Uniwersytet Łódzki, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Instytut Biotechnologii, Mikrobiologii i Immunologii, Katedra Mikrobiologii Przemysłowej i Biotechnologii

Instytucja współpracująca: Uniwersytet w LaCoruna, Wydział Chemii Fizycznej i Inżynierii Chemicznej, Hiszpania
Typ projektu: własny
Dyscyplina naukowa: Nauki Biologiczne, Biotechnologia
Termin realizacji: 2007 - 2010

          Główne obszary badawcze polskich i hiszpańskich wnioskodawców, jak również temat będący przedmiotem prezentowanego projektu, koncentrują się wokół mikrobiologicznej eliminacji zanieczyszczeń zakłócających prawidłowe działanie układu hormonalnego (ang. endocrine disrupters EDCs), włączając w to również lotne związki organiczne (VOCs).

EDCs są związkami egzogennymi, które zmieniają strukturę lub funkcję(e) układu hormonalnego, zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Substancje zakłócające funkcjonowanie układu hormonalnego obejmują: androgeny środowiskowe, hydroksylowane pochodne benzenu (np. nonylfenol), związki organometaliczne (np. tributylocynę), niektóre VOCs (np. styren), metale ciężkie (np. ołów, kadm, cynk). Pomimo, dużego zainteresowania szkodliwym wpływem EDCs na zdrowie człowieka i zwierząt, wiedza na temat mechanizmów degradacji EDCs jest ograniczona. Zarówno grupa polska, jak i hiszpańska posiadają duże doświadczenie w badaniu biodegradacji szkodliwych związków organicznych i usuwaniu metali ciężkich z udziałem bakterii i grzybów. Główne zadania będące przedmiotem przedstawionego projektu koncentrują się na mikrobiologicznym usuwaniu EDCs. Szczególną uwagę poświęca się szczepom mikroorganizmów, które mogą wykorzystywać EDCs i VOCs jako jedyne źródło węgla i energii oraz drobnoustrojom, które są zdolne do degradacji ksenobiotyków na drodze kometabolizmu, w trakcie wzrostu na ubogich podłożach.

Rezultatem współpracy zespołów z Polski i Hiszpanii będzie uzyskanie nowych danych dotyczących mechanizmów związanych z mikrobiologicznym usuwaniem toksycznych zanieczyszczeń, jak i uzyskanie informacji dotyczących przystosowania i wzrostu badanych szczepów w bioreaktorach zaprojektowanych do degradacji zanieczyszczeń przemysłowych. Otrzymane wyniki umożliwią również opracowanie i weryfikację systemów i metod biotechnologicznych wykorzystywanych do usuwania toksycznych zanieczyszczeń (organicznych i nieorganicznych), w tym związków z grupy EDCs i VOCs.

========================================================================
Numer umowy:

Umowa o dofinansowanie nr UDA-POIG.04.02.00.10-004/08-00 Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Tytuł projektu:

Projekt wramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka finansowanego z funduszy UE. Działanie 4.2 Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego.Rozwój działalności badawczo-rozwojowej prowadzonej przez BTL Sp. z o.o.

Instytucja realizująca: BTL Sp. z o.o. Zakład Enzymów i Peptonów
Termin realizacji: 2007-2013

          Cel projektu został zrealizowany poprzez zakup odpowiednich urządzeń, które umożliwiają prowadzenie koniecznych prac badawczo–rozwojowych. Urządzenia te zostały zainstalowane w posiadanych przez przedsiębiorstwo pomieszczeniach,spółka posiada przy tym również odpowiednią kadrę do prowadzenia tych badań. Pracebadawczo-rozwojowe, których możliwość prowadzenia firma zyskała w wyniku realizacji projektu dotyczą głównie gotowych podłoży mikrobiologicznych. Przy wykorzystaniu zakupionych urządzeń firma prowadzi badania w zakresie osiągnięcia odpowiednich parametrów gotowych podłoży mikrobiologicznych. Osiągnięcie odpowiednich rezultatów umożliwi przedsiębiorstwu wdrożenie tych wyników w jego działalność produkcyjną i rozszerzenie ofertyonowe podłoża mikrobiologiczne w postaci gotowej. Bezpośrednim rezultatem projektu jest więc możliwość prowadzenia pracbadawczo-rozwojowych, aostatecznymwzrost konkurencyjności wynikający z dostosowania oferty do oczekiwań klientów.

Realizacja projektu ma również pozytywny wpływ na zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy, w którym wzrost gospodarczy jest zintegrowany z działaniami społecznymi oraz zachowaniem równowagi przyrodniczej i stanu środowiska naturalnego. Pozytywny wpływ na ochronę środowiska wynika z efektów badań, które prowadzone są w ramach projektu. Bioprodukty, do których należą również podłoża mikrobiologiczne, wykorzystywane są m.in. do analiz czystości powietrza i wody. Wprowadzenie nowych produktów w postaci gotowej, które są ostatecznym wynikiem realizacji projektu, umożliwi szybkie i bezproblemowe analizy zanieczyszczenia wody i powietrza, a zatem przyczyni się do zachowania ich jakości.

Realizacja projektu ma również pozytywny wpływ na aspekt społeczny polityki zrównoważonego rozwoju poprzez zapewnienie równości szans. Odnosi się to zarówno do polityki zatrudnienia w przedsiębiorstwie, opierającej się na równym dostępie do zatrudnienia, kształcenia, jak i równych warunków pracy, bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne itp.

 

» Powrót…

KONTAKT

Biuro Organizacyjno-Koordynacyjne
CZT BioTechMed

Agata Kaczorowska
e-mail: agata.kaczorowska@gmail.com
lub agata.kaczorowska@p.lodz.pl

Politechnika Łódzka,
ul. Stefanowskiego 1/15
90-924 Łódź,
tel. +42 6313266,
+42 6312335
fax +42 6312335

Kontakty do osób, które wcześniej zajmowały się organizacją i koordynacją
biura Konsorcjum.

Grażyna Antonowicz,
e-mail: grazyna.antonowicz@p.lodz.pl

Monika Kasieczka-Burnecka, e-mail: monika.kasieczka-burnecka@p.lodz.pl

Politechnika Łódzka,
ul. Skorupki 6/8,
90-924 Łódź,
tel. +42 6312044,
fax +42 6366021